Sinds het begin van het jaar 2025 kunnen Franse verpleegsters en verpleegkundigen handelingen uitvoeren die onlangs nog aan de arts toebehoorden. Voorschrijven van bepaalde onderzoeken, verlengen van chronische behandelingen, opstellen van overlijdensverklaringen: deze overdrachten van bevoegdheden hertekenen concreet het zorgtraject. Maar op de werkvloer volgt de uitvoering niet altijd het tempo van de wetgever.
Directe toegang tot verpleegkundigen in geavanceerde praktijk: wat verandert er in 2025-2026
Tot voor kort vereiste het raadplegen van een verpleegkundige in geavanceerde praktijk (IPA) eerst een bezoek aan de arts. Deze blokkade is opgeheven. Patiënten kunnen nu rechtstreeks toegang krijgen tot een IPA voor bepaalde klinische situaties, zonder voorafgaande doorverwijzing.
Deze juridische verschuiving gaat verder dan de eenvoudige delegatie van taken. Het legt een autonoom oefenkader voor de IPA’s vast, met een door de wet gedefinieerd bereik. De IPA’s kunnen ook eerste voorschriften doen binnen hun competentiegebied, inclusief in medisch-sociale instellingen die mensen met een handicap verwelkomen.
Waarom is deze verandering zo belangrijk? Omdat miljoenen Fransen geen huisarts hebben. In onderbevoorrechte gebieden verkort directe toegang tot een IPA de wachttijd voor zorg. Structuren zoals Convergence Infirmière bevorderen deze logica van waardering van de rol van verpleegkundigen in het dagelijks leven, door een meer autonome en beter erkende praktijk te verdedigen.
De generalisatie van het opstellen van overlijdensverklaringen door vrijwillige verpleegkundigen illustreert deze evolutie goed. Na een experimentele fase die in 2023 in verschillende regio’s werd gelanceerd, is deze bevoegdheid in 2025 uitgebreid. Het is een symbolische handeling: het toont aan dat de overdracht van taken verder gaat dan zorg en de administratieve continuïteit van het traject raakt.
Praktische belemmeringen op de werkvloer ondanks de verpleegkundige hervorming
De wet opent deuren, maar de praktische blokkades blijven talrijk. De eerste belemmering is regelgevend. In september 2026 was er nog een laatste juridische schoonmaak nodig om de uitvoeringsdocumenten in overeenstemming te brengen met de goedgekeurde wet. Zonder deze decreten blijven sommige handelingen theoretisch mogelijk maar niet uitvoerbaar.
De tweede belemmering betreft de opleiding. De opleidingsinstituten voor verpleegkunde (IFSI) bereiden een hervorming van hun curriculum voor het schooljaar 2026 voor, met een versterkte universitarisering. Het doel is om het onderwijs aan te passen aan de nieuwe verantwoordelijkheden. In de tussentijd hebben de al werkende professionals niet allemaal toegang tot de noodzakelijke bijscholingen om deze uitgebreide vaardigheden uit te oefenen.
Heb je al opgemerkt dat een wet niet onmiddellijk verandert wat er in een praktijk of een EHPAD gebeurt? Dit is precies de kloof die hier wordt waargenomen. Vrijwillige verpleegkundigen die overlijdensverklaringen moeten opstellen, moeten bijvoorbeeld een specifieke opleiding hebben gevolgd. Maar het opleidingsaanbod blijft ongelijk verdeeld over de regio’s.
Drie concrete belemmeringen geïdentificeerd door professionals
- Het gebrek aan operationele uitvoeringsdecreten, wat onduidelijkheid creëert over de dagelijks toegestane handelingen
- Onvoldoende toegang tot bijscholing, vooral voor zelfstandige verpleegkundigen die in landelijke gebieden werken
- De nog fragiele coördinatie met artsen, waarbij sommige huisartsen de directe toegang tot IPA’s beschouwen als een verlies van controle over het patiëntenpad
Hervorming van de verpleegkundige opleiding: universitarisering en nieuwe inhoud
De hervorming van het verpleegkundediploma die voor 2026 is gepland, beperkt zich niet tot een naamsverandering. Universitarisering betekent dat het curriculum meer geïntegreerd zal worden in het bachelor-master-doctoraatsysteem. Studenten zullen profiteren van een diepgaandere opleiding in klinische wetenschappen, farmacologie en diagnostisch redeneren.
Deze academische versterking komt voort uit een logische noodzaak. Als een verpleegkundige een bloedonderzoek kan voorschrijven of een chronische behandeling kan verlengen, moet zijn of haar initiële opleiding de basis van medisch redeneren dekken. Zonder dit bestaat de juridische competentie, maar de klinische competentie blijft achter.
De IFSI’s werken ook aan de integratie van modules met betrekking tot geweld, geestelijke gezondheid en complexe trajecten. Het beroep evolueert naar een rol van eerste aanspreekpunt, wat inhoudt dat men in staat moet zijn om situaties te herkennen die verder gaan dan technische zorg.
Zelfstandige verpleegkundigen en coördinatie van zorg in onderbevoorrechte gebieden
Zelfstandige verpleegsters en verpleegkundigen vormen een territoriaal netwerk dat weinigen andere zorgprofessionals kunnen bieden. Ze zijn aanwezig in gemeentes waar de laatste arts jaren geleden is vertrokken en zorgen vaak voor het eerste contact met het zorgsysteem.
De wet vertrouwt hen geleidelijk een coördinerende rol toe. Het volgen van chronische patiënten, therapeutische educatie, begeleiding aan het levenseinde: deze taken bestonden al in de praktijk, maar zonder duidelijke juridische kaders of passende vergoeding.
- De persoonlijke begeleiding van patiënten met chronische ziekten (diabetes, polyartritis, hartfalen) wordt een erkend oefengebied
- De therapeutische educatie van de patiënt, lange tijd beperkt tot ziekenhuisstructuren, opent zich voor opgeleide zelfstandigen
- De begeleiding van het levenseinde thuis berust steeds meer op verpleegkundigen die zijn opgeleid in palliatieve zorg
Deze juridische erkenning verandert de situatie voor de financiering. Een handeling die in de nomenclatuur is opgenomen, is een vergoede handeling, en dus toegankelijk voor de patiënt zonder extra kosten. De overgang van verkapte vrijwilligerswerk naar betaalde competentie blijft de meest concrete hefboom om de toegang tot zorg te verbeteren.
Het verpleegkundige beroep ondergaat geen eenvoudige regelgevende update. Het verandert van juridische en klinische aard, met een autonomie die nog nooit zo groot is geweest in Frankrijk. De belemmeringen – opleiding, decreten, interprofessionele coördinatie – blijven tastbaar. Maar het juridische kader dat in 2025-2026 is vastgesteld, maakt deze evoluties onomkeerbaar, op voorwaarde dat de middelen volgen.
